Éagóir á cruthú ag Múnla nua na Roinne Oideachais chun uaireanta tacaíochta a bhronnadh don Bhéarla agus don Ghaeilge i scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta

Feb 13, 2024

Le foilsiú Chiorclán 002/2024, a bhaineann le leithdháileadh Mhúinteoirí Oideachais Speisialta (SET) do dhaltaí le riachtanais speisialta, tá an-mhíshástacht léirithe ag Gaeloideachas – an eagraíocht náisiúnta a thacaíonn le forbairt an oideachais lán-Ghaeilge agus Gaeltachtale roinnt de na hathruithe nua, go háirithe mar a bhaineann leis an gcóras ina dhéantar na huaireanta tacaíochta don Ghaeilge agus don Bhéarla araon a mheas i scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta. 

Ábhar imní suntasach a bhaineann le gach bunscoil sa tír ná an t-athrú a bhaineann le riachtanais choimpléascacha nó casta agus an critéar sin anois bainte. Sa mhúnla nua, déantar neamhaird ar riachtanais choimpléascacha scoláirí faoi leith agus úsáidtear meánfhigiúr don scoil ina áit – rud a mbeidh tionchar díreach aige ar na scoláirí is leochailí a bhfuil ilriachtanais acu agus géarghá acu leis na tacaíochtaí cuí.  

Feictear do Gaeloideachas go bhfuil an bhéim anois ar phróifílí litearthachta agus uimhearthachta scoileanna, córas atá i bhfad róchúng do leithdháileadh cothrom SET agus a mbeidh impleachtaí tromchúiseacha aige sa chóras lán-Gaheilge agus Gaeltachta. As iomlán na n-uaireanta SET atá ar fáil don chóras oideachais, leithdháiltear 68.5% de na huaireanta ar na príomhthomhais a bhaineann le 1) Litearthacht agus 2) Uimhearthacht. I gcás scoileanna lán-Ghaeilge, úsáidtear meántorthaí na dtástálacha caighdeánaithe sa Bhéarla agus sa Ghaeilge chun an liúntas litearthachta SET a mheas. In áit mar sin freastal ar riachtanais an pháiste sa dá theanga, mar is cóir, tá na riachtanais tacaíochta á meas bunaithe ar an meán idir an dá theanga. Go praiticiúil, ciallaíonn sé seo go bhféadfadh scoileanna uaireanta teagaisc a chailleadh, agus ag leibhéal an pháiste, ciallaíonn sé go bhféadfadh tacaíocht riachtanach a bheith á ceilt orthu.  Feictear do Gaeloideachas go bhfuil impleachtaí móra i gceist do thacaíocht an pháiste i gceachtar nó sa dá theanga le hionchuimsitheacht chuí a chinntiú. 

Tá Gaeloideachas ag lorg soiléirithe ón Roinn Oideachais agus ón NCSE maidir leis an réasúnaíocht a bhaineann leis an ríomhadh seo, mar aon leis an mbunús eolaíoch a bhaineann leis an tsamhail. Tá an-díomá ar an earnáil nach ndearna an Roinn agus an NCSE comharliuchán cuí le geallsealbhóirí na hearnála mar a bhaineann leis an gcur chuige do na scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta sular eisíodh an ciorclán. Tá leithcheal á dhéanamh ar pháistí sa chóras lán-Ghaeilge mura bhfuil aghaidh á thabhairt ar riachtanais an dá theanga chun gur féidir leo rochtain iomlán cothrom a bheith acu ar an gcuraclam. Sna scoileanna mean-Bhéarla, níl dualgas ann torthaí na dtástálacha caighdeánaithe sa Ghaeilge a thuairisciú don Roinn, ná fiú tabhairt faoi na scrúduithe. Níl cothromaíocht ann ar an gceist seo, leis an dualgas breise ar na scoileanna lán-Ghaeilge, agus an ganntanas tacaíochta teanga freisin. 

Beidh impleachtaí chur i bhfeidhm an chiorcláin seo soiléir láithreach do roinnt scoileanna, a bheidh ag cailliúint uaireanta, ach beidh an toradh praiticiúil níos soiléire arís do scoileanna eile i gcaitheamh ama. 

Críoch   

Teagmháil   

Clodagh Ní Mhaoilchiaráin, Leas-Uachtarán | 087-6232191 

Micheál S. Mac Donnacha, Uachtarán | uachtaran@gaeloideachas.ie | 087-2891544   

   

Nótaí don eagarthóir   

Gaeloideachas   
Is ceanneagraíocht náisiúnta í Gaeloideachas a thacaíonn le forbairt an oideachais lán-Ghaeilge agus Gaeltachta ag an mbunleibhéal agus ag an iar-bhunleibhéal.   

Tugann Gaeloideachas comhairle, cúnamh agus tacaíocht do dhaoine ar mian leo oideachas lán-Ghaeilge dá bpáistí, chomh maith le seirbhísí tacaíochta agus abhcóideachta do scoileanna lasmuigh agus laistigh den Ghaeltacht mar aon le naíonraí lasmuigh den Ghaeltacht.