Liúntas don Teagasc Trí Ghaeilge – Cúlra agus Réasúnaíocht

Oct 13, 2023

Tá géarchéim san earnáil lán-Ghaeilge agus Ghaeltachta ó thaobh soláthar múinteoirí le blianta fada. Eascraíonn sé as ganntanas múinteoirí ag an dá leibhéal a bhfuil an cumas cuí teanga acu le múineadh i scoil lán-Ghaeilge/Ghaeltachta.

Is ionann an liúntas le haghaidh múneadh trí Ghaeilge agus €1,785 in aghaidh na bliana do mhúinteoirí a bhí ag múineadh roimh Nollaig 2011. Baineadh dhá liúntas eile de mhúinteoirí nua ag an an céanna; liúntas do mhúinteoirí i scoileanna Gaeltachta agus an liúntas dóibh ag múineadh ar na hoileáin. Tá luach €3,455 ar an liúntas Gaeltachta agus €2,078 ar an liúntas do mhúinteoirí i scoileanna oileáin.

Ó cuireadh deireadh leis an liúntas don teagasc trí Ghaeilge sa bhliain 2011, níl aon dreasacht nó aitheantas ceart á thabhairt do na freagrachtaí móra breise atá i gceist do mhúinteoirí a bhíonn ag múineadh i suíomh lán-Ghaeilge, áit a bhfuil an tumoideachas i bhfeidhm.

Tá córais cosúil leis an liúntas i bhfeidhm cheana féin i dtíortha eile ina mbíonn múinteoirí ag obair i suíomhanna dátheangacha nó suíomhanna tumoideachais, ar nós An Nua-Shéalainn, Haváí, agus Ceanada.

Creideann Gaeloideachas gur chóir luach ceart a chur ar an obair seo agus aitheantas a thabhairt do na múinteoirí atá á dhéanamh. Mar sin, táimid i mbun abhcóideachta ar an gceist seo, agus bheadh bhur gcuid tacaíochta mar chabhair mhór leis an bhfeachtas agus na teachtaireachtaí thíos a choinneáil i mbéal an phobail. Táimid fíorbhuíoch as tacaíocht an INTO ar an gceist thábhachtach seo. #LuachTríLiúntas

 

10 gCúis leis an Liúntas a thabhairt ar ais

  1. Bíonn réimse níos leithne scileanna agus eolais teangeolaíochta agus oidealaíochta ag teastáil ó mhúinteoirí an tsuímh tumoideachais thairis a bhfuil ag teastáil ó mhúinteoirí eile (Ó Ceallaigh, Hourigan, agus Leavy 2018). Bíonn orthu a gcuid scileanna inniúlachta sa teanga a choinneáil ag leibhéal ard.
  1. deighilt éagórach sna scoileanna idir mhúinteoirí a tháinig isteach sa chóras ón mbliain 2011 ar aghaidh gan liúntas, agus múinteoirí le liúntas. Dóibh siúd le liúntas, a fuair é roimh 2011, cailltear é má bhogtar go scoil eile – scoil lán-Ghaeilge ina measc.
  1. Bíonn obair bhreise ag teastáil leis an nGaeilge a chur chun cinn mar theanga an tsóisialaithe agus teanga phobal na scoile ar bhonn níos leithne. Bíonn imeachtaí le heagrú, turais chun na Gaeltachta, agus eile.
  1. Bíonn freagrachtaí breise ar an múinteoir sa scoil lán-Ghaeilge leis an gcothromaíocht chuí a aimsiú idir sainábhair faoi leith a mhúineadh agus béim chuí a leagan ar an sealbhú teanga.
  1. Bíonn ar mhúinteoirí ábhar comhaimseartha a chruthú go pras trí Ghaeilge le teacht lena bhfuil ag titim amach ar fud an domhain. Bíonn seo le déanamh as an nua, nó trí oiriúnú ar ábhar Béarla nó trí aistriúchán – é seo uile ar am pearsanta an mhúinteora.
  1. Bíonn ar mhúinteoirí uirlisí measúnaithe a chruthú i nGaeilge le measúnú a dhéanamh ar inniúlachtaí éagsúla, go háirithe chun tacaíocht chuí a chur ar fáil do scoláirí a bhfuil riachtanais tacaíochtaí faoi leith acu. Níl na huirlisí seo á gcur ar fáil ar bhonn caighdeánach ag áisíneachtaí Stáit. Ina theannta sin, bíonn tacaíocht foghlama le cur ar fáil sa dá theanga, de réir riachtanais an pháiste.
  1. Tá dúbailt oibre i gceist le comhfhreagras le tuismitheoirí i scoileanna lán-Ghaeilge, toisc go mbíonn ar mhúinteoirí cumarsáid a dhéanamh leo go dátheangach.
  1. Má tá rath le bheith ar aon bheartas don oideachas lán-Ghaeilge lasmuigh de na ceantair Ghaeltachta, bheadh sé riachtanach a chinntiú go ndéanfaí scoileanna agus múinteoirí a dhreasú leis na torthaí atá luaite a chur chun cinn agus a bhaint amach. Is fíor seo don rath a bhainfidh leis an bPolasaí Oideachais Gaeltachta freisin, a bheidh ag brath go suntasach ar mhúinteoirí oilte sa teanga agus toilteanach obair i suíomh tumoideachais.
  1. Níl soláthar leordhóthanach de chláracha oiliúna ann d’ábhar oidí ná níl aon chinnteacht ann go bhfanfaidh na múinteoirí nuacháilithe sa chóras lán-Ghaeilge mura bhfuil aitheantas i gceist don obair bhreise atá le déanamh.
  1. Bíonn scrúdaithe caighdeánacha don Ghaeilge le déanamh ar bhonn éigeantach i rang 2, 4, agus 6, san áit nach bhfuil aon riachtanas sna scoileanna Béarla. Mar dhea-chleachtas, tugann múinteoirí faoi na scrúdaithe seo go bliantúil ar mhaithe le caighdéan a mheas agus dúshláin a aithint.

 

5 Bhealach gur féidir leat tacú leis an bhfeachtas

  1. Sínigh agus Roinn Achainí Gaeloideachas

Tá achainí cruthaithe ag Gaeloideachas ag iarradh ar an Aire Oideachais an liúntas don teagasc trí Ghaeilge a thabhairt ar ais. Is féidir teacht ar an achainí ag an nasc seo agus b’fhiú go mór é a shíniú agus a roinnt le múinteoirí eile i do scoil agus ar na meáin shóisialta – léireoidh an líon sínithe an méid tacaíochta atá ag an iarratas seo ó mhúinteoirí na tíre agus pobail na scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta.

  1. Léirigh Tacaíocht ar Líne

Tá gníomhaíochtaí ar bun againn ar na meáin shóisialta – Facebook, X (Twitter), Instagram, agus Threads – ag léiriú an luach a bhaineann leis an obair bhreise atá á déanamh ag múinteoirí i suíomhanna tumoideachais. Táimid ag iarraidh ar mhúinteoirí grianghraf agus/nó tvuít a chur in airde a léiríonn an obair atá á déanamh agat, agus úsáid a bhaint as an haischlib #LuachTríLiúntas.

  1. Seol Ríomhphost chuig do Pholaiteoirí Áitiúla

Cén Dáilcheantar ina bhfuil tú i do chónaí? Is féídir do Theachtaí Dála áitiúla a aimsiú ar an leathanach seo (ar an leathanach seo) agus ríomhphost a sheoladh chucu maidir leis an liúntas ag iarradh orthu a gcuid tacaíochta a léiriú agus teagmháil a dhéanamh leis an Aire Oideachais ina leith. Tá fáilte romhat úsáid a bhaint as an 10 gcúis thuas mar spreagsmaointe le tús a chur le do ríomhphost.

  1. Cuir Rún Isteach ag do Chruinniú Ceardchumainn

Beidh ceardchumainn i mbun rúin a bhailiú dá gcomhdhálacha bliantúla go luath, agus is féidir le baill rúin a chur isteach trí chumainn áitiúla. Molann Gaeloideachas rún a chur faoi bhráid do chumann áitiúil le tacaíocht na gceardchumainn a fháil ar an gceist seo.

  1. Déan Teagmháil le Gaeloideachas

An mbeadh spéis agat páirt níos gníomhaí a ghlacadh sa bhfeachtas? Más rud é go mbeadh tú sásta labhairt leis na meáin faoin liúntas má thagann deis chun cinn, nó freastal ar chruinniú idir Gaeloideachas agus polaiteoir i do cheantar, cuir ríomhphost chuig eolas@gaeloideachas.ie le d’ainm, do scoil, agus do Dháilcheantar (agus/nó Dáilcheantar na scoile) san áireamh.