Products

Cart

Níl aon Iar-bhunscoil lán-Ghaeilge nua i measc an 6 scoil nua le hoscailt i 2020

by | Dec 18, 2019 | Ceannlíne, Ginearálta, Scoileanna Nua, Tuismitheoirí

D’fhógair an tAire Oideachais agus Scileanna, Joe McHugh inné go mbunófar 6 iar-bhunscoil nua i 2020. Tá an-mhíshástacht léirithe ag an sciar mhór do thuismitheoirí a dteastaíonn oideachas lánGhaeilge ag an iar-bhunleibhéal uathu dá gcuid páistí sna ceantair réamhroghnaithe gur trí Bhéarla a bheidh an 6 scoil nua ag feidhmiú.

Tá córas bunaithe ar léirithe spéise ó thuismitheoirí á úsáid ag an Roinn ó 2011 i leith cinntí a dhéanamh maidir leis na cineálacha scoileanna nua a bhunaítear. Feictear go bhfuil an t-oideachas lán-Ghaeilge thíos leis, go háirithe ag an iar-bhunleibhéal, mar nach bhfreastalaíonn an próiseas ar rogha an mhionlaigh. Mar chuid den phróiseas seo, léirigh 425 tuismitheoirí ina iomlán gur fearr leo oideachas lán-Ghaeilge a bheith ar fáil dá bpáistí. Bhí an t-éileamh seo suntasach ach go háirithe i gceantair Bhaile Átha Cliath 6, le hoideachas lán-Ghaeilge mar céad rogha ag 172 tuismitheoirí, agus i gceantar Chill Chomhghaill, le 130 tuismitheoirí.

Tá sé tugtha le fios ag an Roinn go rachaidh siad chun cainte láithreach le pátrúin an dá scoil nua sa dá cheantar thuas féachaint ar chóir aonad a bhunú sna scoil nua, agus cathain ar chóir é sin a dhéanamh.

Is mór an difríocht, áfach idir iar-bhunscoil lán-Ghaeilge agus aonad. Is éard is ‘aonad’ ann ná aonad oideachais iar-bhunleibhéil a ritear trí mheán na Gaeilge ach a fheidhmíonn faoi bhainistíocht agus faoi uimhir rolla mór-scoil meán-Bhéarla. Níl critéir ann maidir le raon nó caighdeán an tsoláthair trí mhéan na Gaeilge in aonad, áfach, agus ní ghlactar leis gurb ionann aonad agus tumoideachas iomlán ag an iar-bhunleibhéal.

“Tá an-mhíshástacht orainn go bhfuil aonaid a mbrú arís mar réiteach ar sholáthar iar-bhunscoile trí mheán na Gaeilge” a deir Bláthnaid ní Ghréacháin, Ardfheidhmeannach Gaeloideachas. “Tá múnla an aonaid róleochaileach, is sop in áit na scuaibe atá ann. Níl polasaí ag an Roinn ina leith, agus ní féidir le tuismitheoirí bheith muiníneach go mbeidh oideachas lán-Ghaeilge ar fáil dá bpáistí ar bhonn leanúnach agus de réir múnla iomlán an tumoideachais sna haonaid dá réir”.

“Ach ní mar a chéile vóta ar son oideachas lán-Ghaeilge agus vóta ar son aonad. Tá ionchas dlisteanach ag tuismitheoirí ar oideachas iomlán lán-Ghaeilge ag an iar-bhunleibhéal agus agus feictear dom nach bhfuil mianta na dtuismitheoirí seo a mbreithniú go dáiríre ag an Roinn Oideachais. Tá sé an-deacair glacadh le múnla an aonaid mar choincheap nuair nach bhfuil aon chritéir ann a shainaíonn conas go bhforbrófar ina scoileanna neamhspleácha lán-Ghaeilge iad” a deir ní Ghréacháin.

Tá Gaeloideachas ag stocaireacht le blianta fada le go n-athrófar an próiseas bunaithe scoile le cothrom na féinne a thabhairt do thuismitheoirí gur mian leo oideachas lán-Ghaeilge a bheith ar fáil dá bpáistí. Ainneoin go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta leis an bpróiseas ag an mbunleibhéal, ní amhlaidh ag an iar-bhunleibhéal. “Is léir ón bpróiseas le pátrúin scoile a roghnú le blianta beaga anuas go bhfuil sé mar sprioc ag an Roinn múnla an aonaid a úsáid mar bhealach céimiúil le gaelcholáiste a bhunú” a deir ní Ghréacháin “ach níl ag éirí leis. Níor bhain aon aonad stádas mar scoil neamhspleách amach bunaithe ar líon na ndaltaí, ainneoin na n-uimhreacha tosaigh a bheith comparáideach leis na huimhreacha i scoileanna lán-Ghaeilge neamhspleácha. Agus is mó aonad a
dhún toisc nach raibh a bpátrúin in ann soláthar ceart tumoideachais a gheallúint do thuismitheoirí dá bpáistí”.

Tá ábhar dóchais áirithe ann sa mhéid is go n-admhaíonn an Roinn i gceann de na tuairiscí a foilsíodh mar thoradh ar an bpróiseas go bhfuil dúshláin le múnla an aonaid, agus go leanfar leis an gcomhphlé le páirtithe leasmhara ina leith. Tá Gaeloideachas ag éileamh le fada go mbeadh polasaí cuimsitheach agus tacúil ag an Stáit i leith na n-aonad. Feictear don eagraíocht go bhfuil géarghá le polasaí a chabhródh leis na haonaid reatha tumoideachas lán-Ghaeilge a chur ar fáil agus stádas mar scoileanna neamhspleácha a bhaint amach, agus a leagfadh amach go sonrach na dualgais a bheadh ar phátrúin critéir maidir le caighdeán agus inmharthanacht a chomhlíonadh sula gceadófar aonad nua. “Tá polasaí ag Gaeloideachas féin a chlúdaíonn na réimsí uile a bheadh de dhíth i bpolasaí Stáit, agus é roinnte againn leis an Roinn Oideachais. Leanfaimid orainn á úsáid mar uirlis abhcóideachta d’fhonn aitheantas ceart a lorg do na h-aonaid mar aon le struchtúir chuí thacaíochta” a dúirt ní
Ghréacháin.

Nóta don Eagarthóir
Bunphrionsabail pholasaí Gaeloideachas i leith aonaid:

  1. Aithníonn Gaeloideachas múnla an tumoideachais mar an modh is éifeachtaí chun sealbhú an sprioc-theanga a chur chun cinn. Is éard atá i gceist leis an tumoideachas ná gach ábhar an churaclaim, seachas an Béarla, a bheith á sheachadadh trí mheán na Gaeilge.
  2. Creideann Gaeloideachas gur fearr iar-bhunscoil lán-Ghaeilge neamhspleách ná aonad lánGhaeilge le múnla an tumoideachais a chur i bhfeidhm.
  3. Creideann Gaeloideachas gur cheart go mbeadh sé mar aidhm ag gach pátrún atá ag soláthar aonaid lán-Ghaeilge go ndéanfaí an t-aonad a fhorbairt ina scoil lán-Ghaeilge neamhspleách, ach na critéir a bheith bainte amach.
  4. Creideann Gaeloideachas nár cheart don Roinn Oideachais agus Scileanna aonad lánGhaeilge a cheadú mura gcomhlíonann an pátrún ionchasach na critéir atá leagtha amach sa pholasaí seo.
  5. Aithníonn Gaeloideachas cúinsí agus coinníollacha na n-aonad lán-Ghaeilge reatha agus gníomhaíonn sí mar chrann taca i gcur i bhfeidhm éifeachtach an tumoideachais.
  6. Creideann Gaeloideachas gur cheart tairiscint ghníomhach a dhéanamh i gcónaí áit a bhfuil oideachas lán-Ghaeilge ar fáil agus go bhfuil dualgas ar phátrúin atá ag soláthar aonaid lán-Ghaeilge iad a phoibliú agus a chur chun cinn.

Teagmháil:
Blathnaid ní Ghréacháin, Ardfheidhmeannach Gaeloideachas
blathnaid@gaeloideachas.ie | 01 8535190 | 086 8050335
Clare Spáinneach, Leas-Ardfheidhmeannach Gaeloideachas (ag gníomhú)
clare@gaeloideachas.ie | 01 8535193 | 087 9724020